Opłaty i koszty sądowe

Koszty sądowe

Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki. Do uiszczenia kosztów sądowych obowiązana jest strona, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Opłaty sądowe w sprawach cywilnych uiszcza się w formie bezgotówkowej na rachunek bieżący dochodów właściwego sądu albo w formie wpłaty gotówkowej, bezpośrednio w kasie sądu lub w formie znaków o odpowiedniej wartości wykonanych według ustalonego wzoru, zwanych "znakami opłaty sądowej".
W elektronicznym postępowaniu upominawczym opłaty sądowe uiszcza się wyłącznie za pomocą mechanizmów gwarantujących nieodwracalne zainicjowanie procedury opłacenia pisma i identyfikację wnoszącego opłatę, udostępnionych przez system teleinformatyczny obsługujący elektroniczne postępowanie upominawcze.
Jeżeli w elektronicznym postępowaniu upominawczym powód lub jego przedstawiciel komunikujący się z sądem za pomocą przeznaczonego do tego celu własnego oprogramowania równocześnie składa więcej niż jedno pismo podlegające opłacie, dopuszczalne jest jednoczesne uiszczanie sumy opłat od poszczególnych pism podlegających opłacie.
System teleinformatyczny obsługujący elektroniczne postępowanie upominawcze umożliwia wniesienie pisma podlegającego opłacie tylko po stwierdzeniu, że nastąpiło nieodwołalne zainicjowanie procedury opłacenia pisma.

(podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z dnia 21 lutego 2006 r.)

Opłaty dzieli się na: stałe, stosunkowe lub podstawowe.

Opłata stała

pobierana jest w sprawach o prawa niemajątkowe oraz we wskazanych w ustawie niektórych sprawach o prawa majątkowe, w wysokości jednakowej (niezależnie od wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia).
Opłata stała nie może być niższa niż 30 złotych i wyższa niż 5.000 złotych.

Opłata stosunkowa

pobierana jest w sprawach o prawa majątkowe, wynosi ona 5 % wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 złotych i nie więcej niż 100.000 złotych.

Opłata podstawowa

pobierana jest w sprawach, w których przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub tymczasowej. Opłata podstawowa wynosi 30 złotych i stanowi minimalna opłatę, którą strona jest obowiązana uiścić od pisma podlegającego opłacie, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Pobranie od pisma opłaty podstawowej wyłącza pobranie innej opłaty.
Przepisów o opłacie podstawowej nie stosuje się w postępowaniu wieczystoksiegowym oraz w postępowaniu rejestrowym.

Całą opłatę pobiera się od:

  • pozwu i pozwu wzajemnego oraz
  • wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego lub samodzielnej jego części, chyba że przepis szczególny stanowi inacze

Tabela opłat w częściach ułamkowych

Rodzaj spraw Wysokość opłaty
- sprzeciw od wyroku zaocznego 1/2
- pozew w postępowaniu nakazowym lub upominawczym, z wyłączeniem spraw podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym 1/4
- interwencja uboczna
- zażalenie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej
1/5
Opłatę pobiera się od:
   1. pozwanego w razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym
   2. powoda w razie prawidłowego wniesienia przez pozwanego sprzeciwu przeciwko nakazowi zapłaty wydanemu w postępowaniu upominawczym
3/4

Uwagi:
Powyższa opłata,  nie może wynosić mniej niż 30 złotych.
Jeżeli opłata ta ma być pobrana przed ustaleniem opłaty ostatecznej, pobiera się odpowiednią część opłaty tymczasowej, nie mniej jednak niż 30 złotych.

 Wysokość opłat we wszystkich rodzajach spraw

Rodzaj pisma Wysokość opłaty
- od zażalenia na postanowienie w przedmiocie:
   1. oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego, ławnika, biegłego lub tłumacza;
   2. skazania na grzywnę strony, świadka, biegłego, tłumacza lub innej osoby oraz odmowy zwolnienia od grzywny;
   3. przymusowego sprowadzenia lub aresztowania świadka oraz odmowy zwolnienia od przymusowego sprowadzenia;
   4. wynagrodzenia i zwrotu kosztów poniesionych przez biegłego, tłumacza i kuratora;
   5. należności świadka.
40 zł
- wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego lub samodzielnej jego części, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej 40 zł
- apelacja, zażalenie, skarga kasacyjna, skarga o wznowienie postępowania i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie, w której postępowanie nieprocesowe zostało wszczęte z urzędu 40 zł
- wniosek o przeprowadzenie postępowania pojednawczego 40 zł
- wniosek o zabezpieczenie dowodu 40 zł
- uznanie orzeczenia sądu zagranicznego 300 zł
- uznanie ugody zawartej przed sądem zagranicznym 300 zł
- stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego lub ugody zawartej przed sądem zagranicznym 300 zł
- wydanie postanowienia co do wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody zawartej przed sądem polubownym 300 zł
- stwierdzenie wykonalności orzeczenia zagranicznego sądu polubownego lub ugody zawartej przed zagranicznym sądem polubownym 300 zł
- skarga na czynności komornika 100 zł
- zażalenie na odmowę dokonania czynności notarialnej 100 zł

Uwagi:
Opłatę od skargi na orzeczenie referendarza pobiera się w wysokości opłaty od wniosku o wydanie tego orzeczenia, nie więcej jednak niż 100 złotych.

 Sprawy z zakresu prawa cywilnego i rodzinnego

Rodzaj pozwu Wysokość opłaty
- rozwód 600 zł
- separacja 600 zł
- ochrona dóbr osobistych 600 zł
- ochrona niemajątkowych praw autorskich 600 zł
- ochrona niemajątkowych praw wynikających z opatentowania wynalazków lub rejestracji wzorów użytkowych i zdobniczych oraz znaków towarowych
  ochronę praw twórcy projektu wynalazczego)
600 zł
- ochrona innych praw niemajątkowych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej 600 zł

Uwaga!
W sprawach o rozwód, o separację lub o unieważnienie małżeństwa, w razie zasądzenia alimentów na rzecz małżonka w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji, pobiera się od małżonka zobowiązanego opłatę stosunkową od zasądzonego roszczenia, a w razie nakazania eksmisji jednego z małżonków albo podziału wspólnego majątku pobiera się także opłatę w wysokości przewidzianej od pozwu lub wniosku w takiej sprawie

- ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa 200 zł
- unieważnienie małżeństwa 200 zł
- rozwiązanie przysposobienia 200 zł
- zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa 200 zł
- unieważnienie uznania dziecka 200 zł
- ustanowienie przez Sąd rozdzielności majątkowej 200 zł
- naruszenie posiadania 200 zł
- uchylenie uchwały organu spółdzielni 200 zł
- uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej 200 zł
- przyjęcie w poczet członków spółdzielni mieszkaniowej 200 zł
- opróżnienie lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu 200 zł
- ustalenie wstąpienia w stosunek najmu 200 zł
- w sprawie podlegającej rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym pobiera się
od pozwu opłatę stałą, przy wartości przedmiotu sporu
lub wartości przedmiotu umowy:
1. do 2.000 złotych  30 zł
2. ponad 2.000 złotych do 5.000 złotych 100 zł
3. ponad 5.000 złotych do 7.500 złotych 250 zł
4. ponad 7.500 złotych 300 zł
- zezwolenie na zawarcie związku małżeńskiego 100 zł
- zmianę wyroku orzekającego rozwód lub separację w części dotyczącej władzy rodzicielskiej 100 zł
- separację na zgodne żądanie małżonków 100 zł
- zniesienie separacji 100 zł
- zezwolenie na udzielenie pełnomocnictwa do oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński 100 zł
- zwolnienie od obowiązku złożenia lub przedstawienia kierownikowi urzędu stanu cywilnego dokumentu potrzebnego do zawarcia związku małżeńskiego 100 zł
- wniosek o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowe 1000 zł
- jeżeli wniosek o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowe zawiera zgodny projekt podziału tego majątku 300 zł

 Sprawy z zakresu prawa o księgach wieczystych

Rodzaj wniosku Wysokość opłaty
- wpis w księdze wieczystej własności, użytkowania wieczystego lub ograniczonego prawa rzeczowego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej 200 zł
- jeżeli wniosek dotyczy wpisu udziału w prawie, pobiera się część opłaty stałej proporcjonalną do wysokości udziału nie mniej niż 100 zł
- wpis w księdze wieczystej własności, użytkowania wieczystego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu na podstawie dziedziczenia, zapisu lub działu spadku albo zniesienia współwłasności 150 zł - niezależnie od liczby udziałów w tych prawach
- o wpis własności, użytkowania wieczystego, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nabytego w wyniku podziału majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami 150 zł
- o wpis własności nieruchomości rolnej o powierzchni do 5 ha 150 zł
- o wpis praw osobistych i roszczeń 150 zł
- o wpis zmiany treści ograniczonych praw rzeczowych 150 zł
- założenie księgi wieczystej 60 zł
- połączenie nieruchomości w jednej księdze wieczystej, która jest już prowadzona, niezależnie od liczby łączonych nieruchomości 60 zł
- odłączenie nieruchomości lub jej części 60 zł
- sprostowanie działu I-O 60 zł
- wpis ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym 60 zł
- dokonanie innych wpisów, poza określonymi w art. 42 i 43 ustawy 60 zł
- jeżeli założenie księgi wieczystej następuje w związku z odłączeniem nieruchomości lub jej części z istniejącej księgi wieczystej - jedna opłata 60 zł
Od wniosku o wykreślenie wpisu pobiera się połowę opłaty pobranej od wniosku o wpis. Od wniosku o złożenie do zbioru dokumentów pobiera się opłatę stałą, przewidzianą dla wniosku o wpis do księgi wieczystej

 Sprawy z zakresu prawa spadkowego

Rodzaj wniosku Wysokość opłaty
- stwierdzenie nabycia spadku 50 zł
- zabezpieczenie spadku 50 zł
- sporządzenie spisu inwentarza 50 zł
- odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku 50 zł
- apelacja, skarga kasacyjnej i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku 100 zł
- wniosek o zabezpieczenie spadku po cudzoziemcu 100 zł
- wniosek o wydanie właściwemu konsulowi spadku po cudzoziemcu 100 zł
- wniosek o dział spadku 500 zł
- jeżeli wniosek o dział spadku zawiera on zgodny projekt działu spadku 300 zł
- wniosek o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności 1000 zł
- a jeżeli w/w wniosek zawiera on zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności 600 zł

 Inne sprawy rozpoznawane w postęp. nieprocesowym

Rodzaj wniosku Wysokość opłaty
- sprawa między organami przedsiębiorstwa państwowego i między przedsiębiorstwem państwowym lub jego organami a jego organem założycielskim albo organem sprawującym nadzór 300 zł
- umorzenie utraconego dokumentu 200 zł
- złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego 100 zł
- wydanie z depozytu przedmiotu świadczenia 100 zł

 Opłaty kancelaryjne

Opłata ta pobierana jest przez sąd od wniosków o wydanie na podstawie akt: odpisu, wypisu, zaświadczenia, wyciągu, innego dokumentu oraz kopii oraz odpisu księgi wieczystej.

Rodzaj wniosku wydanego na podstawie akt Wysokość opłaty
- poświadczony odpis, wypis lub wyciąg 6 zł - za każdą rozpoczętą stronicę wydanego dokumentu
- odpis orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności 6 zł - za każdą rozpoczętą stronicę wydanego dokumentu
- odpis orzeczenia ze stwierdzeniem wykonalności 6 zł - za każdą rozpoczętą stronicę wydanego dokumentu
- zaświadczenie 6 zł - za każdą rozpoczętą stronicę wydanego dokumentu
wydanie kopii dokumentu, znajdującego się w aktach sprawy 1 zł - za każdą rozpoczętą stronicę wydanego dokumentu


Jeżeli w/w dokument jest sporządzony w języku obcym albo zawiera tabele, pobiera się opłatę w podwójnej wysokości.

Zwolnienia od kosztów sądowych (reguluje art. 94 i nast.)

Strona, której nie stać na pokrycie kosztów postępowania, może złożyć do sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd może:

- zwolnić od ponoszenia kosztów sądowych w części – jeżeli strona jest w stanie ponieść tylko część kosztów, zaś pozostałej części bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny nie może ponieść. Np. zwolnić od określonej kwoty lub opłaty, czy też ułamkowej lub procentowej części kosztów;

- zwolnić w całości od kosztów sądowych – jeżeli strona nie jest w stanie ponieść ich bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
   
Wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania powinien zawierać:

  • tytuł pisma (wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych);
  • dane składającego wniosek (imię, nazwisko, miejsce zamieszkania);
  • określenie przeciwnika procesowego;
  • oznaczenie sądu, do którego wnosi się  pismo;
  • wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, z zaznaczeniem czy zwolnienie ma nastąpić z całości czy części kosztów;
  • oświadczenie, że sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawcy uniemożliwia poniesienie kosztów sądowych;
  • podpis;
  • załączniki (wypełniony druk oświadczenia majątkowego).

Rejestr zmian dla: Opłaty i koszty sądowe